Zatrucia pokarmowe

dr Dariusz Rębisz, ekspert w zakresie zespołu metabolicznego,

leczenia otyłości i innych zaburzeń przemiany materii

W czasie letnich dni dostrzegamy zwiększoną liczbę zatruć pokarmowych. Jest to związane z tym, że drobnoustroje w ciepłe dni napotykają korzystne dla wzrostu i rozwoju warunki. Źródłem zatrucia mogą być źle przechowywane mięso, ryby, jaja, nabiał. Często też dochodzi do zatruć pokarmowych z powodu niedostatecznego zachowania zasad higieny podczas przygotowywania posiłków.

Generalnie zatrucia pokarmowe możemy podzielić na dwie grupy: zatrucia gronkowcowe i salmonellowe. Wrotami zakażenia jest jama ustna. Wprowadzone z pokarmem bakterie i ich jady (toksyny) wywołują ostry stan zapalny błony śluzowej żołądka i jelit, a w następstwie tego zwiększone przechodzenie płynów do światła przewodu pokarmowego. Wymioty i biegunka są aktem obronnym organizmu, gdyż tą drogą eliminuje się czynnik szkodliwy. W przypadku zatruć gronkowcowych czynnikiem wywołującym chorobę jest egzotoksyna gronkowcowa, a nie same bakterie.

W zatruciach gronkowcowych już po 1-2 godzinach od spożycia zakażonego produktu występują przede wszystkim silne wymioty oraz bóle w nadbrzuszu, bóle łydek i z reguły luźne stolce. U niektórych chorych obserwuje się krótkotrwałą gorączkę. W lżejszych przypadkach objawy ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego ustępują po kilku godzinach.

Źródłem zakażenia gronkowcem najczęściej są produkty mleczne, lody, ciastka z kremem przygotowywane lub sprzedawane przez osoby ze zmianami ropnymi (gronkowce) skóry, nosa i gardła.

W zatruciach salmonellowych okres wylęgania trwa do kilkunastu godzin. Oprócz bólów brzucha, mięśni i wymiotów dominuje biegunka z płynnymi stolcami, często o zielonkawym zabarwieniu. Towarzyszy im przeważnie gorączka. W zatruciach o ciężkim przebiegu duże straty wody i elektrolitów, głównie sodu, oraz toksemia odgrywają istotną rolę w powstawaniu stanu wstrząsowego. Zmniejszenie objętości krwi krążącej przekracza czasem zdolności adaptacyjne układu naczyniowego i wyraża się ostrą niewydolnością krążenia obwodowego. Obniża się ciśnienie tętnicze krwi, głównie skurczowe. Niedokrwienie nerek prowadzi nierzadko do upośledzenia ich czynności.

Źródłem zakażenia pałeczkami Salmonella są najczęściej: mięso, ryby, jaja i artykuły spożywcze zanieczyszczone wydalinami zwierząt hodowlanych oraz przez gryzonie.

Jak leczyć?

Na szczęście dominują proste zatrucia pokarmowe o dość łagodnym przebiegu, których głównymi objawami są: biegunka, bóle brzucha, mdłości lub umiarkowanie nasilone wymioty, rzadziej stany podgorączkowe lub gorączka. Objawy te zazwyczaj szybko ustępują, najczęściej obywa się bez konieczności interwencji lekarskiej. Wystarczają proste, sprawdzone domowe metody: odpoczynek w łóżku, stosowanie odpowiedniej diety, uzupełnianie płynów obojętnych smakowo i kalorycznie( np. woda mineralna niegazowana, herbata - każdy rodzaj ), a także stosowanie prostych leków przeciwbiegunkowych i przeciwgorączkowych dostępnych w aptece bez recepty

W początkowym okresie podajemy wodę do picia, aby chory wraz z wymiotami zwrócił resztki niestrawionego pokarmu. Leczenie dietetyczne polega na wykluczeniu potraw smażonych, surowych warzyw i owoców. Mleko w początkowym okresie też jest źle tolerowane. Koniecznie należy uzupełnić niedobór witamin.